عیب‌یابی کالر آیدی در استریسک، الستیکس و Issabel؛ راهنمای کامل تشخیص DTMF و FSK روی خط آنالوگ

عیب‌یابی کالر آیدی در استریسک و الستیکس؛ تشخیص سیگنالینگ DTMF و FSK روی خط آنالوگ
زمان مطالعه: ۸ دقیقهبه‌روزرسانی: 22 آبان 1405
فهرست مطالب
  1. کالر آیدی چیست و چرا روی خط آنالوگ دردسر می‌سازد؟
  2. نشانه‌های مشکل کالر آیدی
  3. گام ۱: شمارهٔ کانال خط را پیدا کنید
  4. گام ۲: سیگنال خط را با dahdi_monitor ضبط کنید
  5. گام ۳: فایل را به WAV تبدیل کنید و باز کنید
  6. گام ۴: نوع و زمان سیگنالینگ را تشخیص دهید
  7. گام ۵: chan_dahdi.conf را تنظیم کنید
  8. گام ۶: تنظیم را اعمال و آزمایش کنید
  9. جدول عیب‌یابی سریع
  10. راه‌حل ریشه‌ای: خداحافظی با سیگنالینگ آنالوگ
  11. پرسش‌های متداول
  12. چرا کالر آیدی در استریسک نمایش داده نمی‌شود؟
  13. تفاوت کالر آیدی DTMF و FSK چیست؟
  14. cidstart=ring و cidstart=dtmf چه فرقی دارند؟
  15. چرا با فعال بودن کالر آیدی، IVR دیرتر جواب می‌دهد؟
  16. آیا این تنظیمات برای Issabel و FreePBX هم کاربرد دارد؟
  17. با سیپ ترانک هم مشکل کالر آیدی پیش می‌آید؟
به‌روزرسانی آبان ۱۴۰۵: الستیکس دیگر توسعه داده نمی‌شود، اما نکات این مقاله برای استریسک و سامانه‌های مبتنی بر آن مثل FreePBX هم کاربرد دارد. «آموزش نصب FreePBX 17»
در یک نگاه
  • بیشتر مشکلات کالر آیدی روی خط شهری آنالوگ به یک علت برمی‌گردد: مرکز مخابراتی شماره را با روشی می‌فرستد که مرکز تلفن برای آن تنظیم نشده است.
  • دو چیز را باید بدانید: نوع سیگنالینگ (DTMF یا FSK) و زمان ارسال (پیش از زنگ اول یا بین زنگ اول و دوم).
  • این دو را با ضبط خط توسط dahdi_monitor و دیدن شکل موج تشخیص می‌دهید و سپس cidsignalling و cidstart را در chan_dahdi.conf تنظیم می‌کنید.
  • تنظیم نادرست علاوه بر نمایش ندادن شماره، اتصال تماس به منوی گویا (IVR) را چند ثانیه عقب می‌اندازد.

کالر آیدی چیست و چرا روی خط آنالوگ دردسر می‌سازد؟

کالر آیدی (Caller ID) شمارهٔ تماس‌گیرنده است که مرکز مخابراتی هنگام زنگ خوردن خط، برای مرکز تلفن می‌فرستد. روی خطوط دیجیتال و سیپ فون مخابرات این شماره داخل پیام‌های سیگنالینگ می‌آید و تقریباً همیشه درست خوانده می‌شود. اما روی خط شهری آنالوگ شماره به‌صورت صدا روی همان سیم تلفن ارسال می‌شود و مرکز تلفن باید بداند دنبال چه صدایی و در چه لحظه‌ای بگردد.

در مراکز تلفن مبتنی بر استریسک (Asterisk)، مانند الستیکس (Elastix)، جانشین آن Issabel و FreePBX، خطوط آنالوگ از طریق کارت یا ماژول FXO و درایور DAHDI وصل می‌شوند و تشخیص کالر آیدی بر عهدهٔ کانال chan_dahdi است. مراکز مخابراتی مختلف ممکن است شماره را با روش‌های متفاوتی بفرستند؛ برای همین تنظیمی که روی یک خط درست کار می‌کند، روی خط دیگر شاید جواب ندهد.

نشانه‌های مشکل کالر آیدی

۰۰۰شماره نمایش داده نمی‌شودتماس برقرار می‌شود، اما در گزارش تماس و روی گوشی داخلی شماره‌ای ثبت نمی‌شود.
⏱IVR دیر جواب می‌دهدمرکز تلفن منتظر کالر آیدی می‌ماند و تماس بعد از زنگ دوم یا سوم به منوی گویا می‌رسد.
۰۹۱…شماره ناقص استچند رقم اول یا آخر جا می‌افتد یا رقم‌های اشتباه دیده می‌شوند.
⇄روی بعضی خطوط کار نمی‌کندخطوطی که از مراکز مخابراتی متفاوت آمده‌اند، رفتار متفاوتی دارند.
آزمایشگاه کالر آیدی
تعاملی

بعد از ضبط خط (گام‌های پایین) دو سؤال را جواب دهید تا شکل سیگنال و تنظیم درست را ببینید.

۱. شماره کِی می‌رسد؟
۲. چه صدایی می‌شنوید؟
/etc/asterisk/chan_dahdi.conf

گام ۱: شمارهٔ کانال خط را پیدا کنید

برای ضبط باید بدانید خط شهری به کدام کانال DAHDI وصل است. سه راه ساده وجود دارد:

  • فایل /etc/dahdi/system.conf را ببینید؛ کانال‌های FXO با خطوطی مانند fxsks=1-4 مشخص شده‌اند (پورت FXO با سیگنالینگ FXS کار می‌کند).
  • در کنسول استریسک دستور dahdi show channels فهرست کانال‌ها و Context هرکدام را نشان می‌دهد.
  • دستور dahdi_scan در خط فرمان لینوکس، نوع پورت‌های هر کارت را گزارش می‌کند.

گام ۲: سیگنال خط را با dahdi_monitor ضبط کنید

ابزار dahdi_monitor جریان صدای ورودی و خروجی یک کانال را ضبط می‌کند. پیش از اینکه با گوشی دیگری با خط تماس بگیرید، این دستور را اجرا کنید:

# x = channel number
dahdi_monitor x -r rx.raw -t tx.raw

در این دستور -r جریان دریافتی از خط (همان چیزی که مخابرات می‌فرستد) و -t جریان ارسالی را ذخیره می‌کند. بگذارید خط دو یا سه بار زنگ بخورد، سپس تماس را قطع کنید و ضبط را با Ctrl+C متوقف کنید. فایل‌ها در مسیر جاری ساخته می‌شوند و با ls -lh می‌توانید وجود و حجم آن‌ها را ببینید. برای تشخیص کالر آیدی فقط فایل rx.raw لازم است.

نکتهتماس آزمایشی را از خطی بگیرید که نمایش شماره برایش مسدود نیست؛ اگر شماره مخفی باشد، مخابرات چیزی نمی‌فرستد و ضبط شما گمراه‌کننده می‌شود.

گام ۳: فایل را به WAV تبدیل کنید و باز کنید

خروجی dahdi_monitor صدای خام ۱۶ بیتی، ۸ کیلوهرتز و تک‌کاناله است. ساده‌ترین راه، تبدیل آن به WAV با ابزار رایگان sox است:

sox -t raw -r 8000 -e signed -b 16 -c 1 rx.raw rx.wav

فایل WAV را در یک ویرایشگر صوت مانند Audacity (رایگان) یا Adobe Audition باز کنید. هم شکل موج را ببینید و هم به آن گوش دهید؛ این دو با هم نوع سیگنالینگ را مشخص می‌کنند. اگر sox در دسترس نیست، در Audacity از منوی File › Import › Raw Data همین مشخصات را وارد کنید.

گام ۴: نوع و زمان سیگنالینگ را تشخیص دهید

دو سؤال باید جواب داده شود: شماره با چه صدایی و در چه لحظه‌ای می‌آید. شکل‌های زیر بازترسیم دو ضبط واقعی خط شهری است:

شکل موج کالر آیدی DTMF پیش از زنگ اول در ضبط خط آنالوگ با dahdi_monitor
کالر آیدی DTMF پیش از زنگ: ارقام شماره به‌صورت بوق‌های جدا از هم پخش می‌شوند و پس از آن زنگ اول می‌آید.
شکل موج کالر آیدی FSK بین زنگ اول و دوم در ضبط خط آنالوگ
کالر آیدی FSK پس از زنگ: یک بلوک پیوسته و یکنواخت بین زنگ اول و زنگ دوم.
ویژگیDTMFFSK
صدابوق‌های کوتاه، مثل فشردن دکمه‌های تلفنخش‌خش یکنواخت، شبیه اتصال مودم دایال‌آپ
شکل موجچند بلوک کوتاه و جدا از هم (هر بلوک یک رقم)یک بلوک پیوسته به طول حدود نیم ثانیه
مقدار cidsignallingdtmfbell یا v23
اطلاعات ارسالیفقط شمارهشماره و گاهی تاریخ، ساعت و نام

زمان ارسال هم از روی شکل موج پیداست: اگر سیگنال کالر آیدی پیش از اولین زنگ دیده می‌شود، cidstart=dtmf لازم است؛ اگر بین زنگ اول و دوم است، cidstart=ring. برای FSK دو استاندارد رایج وجود دارد: Bell 202 (مقدار bell) و V.23 اروپایی (مقدار v23). از روی گوش تفاوتشان پیدا نیست؛ اگر bell جواب نداد، v23 را امتحان کنید.

گام ۵: chan_dahdi.conf را تنظیم کنید

چهار حالت رایج و تنظیم هرکدام در جدول زیر آمده است. این خطوط در فایل /etc/asterisk/chan_dahdi.conf و پیش از خط channel => مربوط به آن کانال قرار می‌گیرند؛ chan_dahdi هر تنظیم را فقط روی کانال‌هایی اعمال می‌کند که بعد از آن تعریف شده‌اند.

DTMF پس از زنگزنگ اول، سپس ارقام DTMF، سپس زنگ دوم
usecallerid=yes
cidsignalling=dtmf
cidstart=ring
hidecallerid=no
DTMF پیش از زنگارقام DTMF پیش از اولین زنگ
usecallerid=yes
cidsignalling=dtmf
cidstart=dtmf
hidecallerid=no
FSK پس از زنگزنگ اول، سپس بلوک FSK، سپس زنگ دوم
usecallerid=yes
cidsignalling=bell
cidstart=ring
hidecallerid=no
FSK پیش از زنگبلوک FSK پیش از اولین زنگ
usecallerid=yes
cidsignalling=bell
cidstart=dtmf
hidecallerid=no

یک نمونهٔ کامل برای چهار پورت FXO که شماره را با DTMF و پیش از زنگ می‌گیرند:

[channels]
context=from-pstn
signalling=fxs_ks
usecallerid=yes
cidsignalling=dtmf
cidstart=dtmf
hidecallerid=no
channel => 1-4
Issabel، الستیکس و FreePBXدر این توزیع‌ها تعریف کانال‌ها معمولاً در فایل جداگانه‌ای مثل dahdi-channels.conf است که داخل chan_dahdi.conf فراخوانی می‌شود. تنظیم کالر آیدی را بالای همان تعریف کانال بگذارید. اگر کانال‌ها را با ماژول DAHDi Config در FreePBX مدیریت می‌کنید، تنظیم را از همان ماژول وارد کنید تا با تولید دوبارهٔ فایل‌ها پاک نشود.

گام ۶: تنظیم را اعمال و آزمایش کنید

تغییر سیگنالینگ با reload ساده همیشه اعمال نمی‌شود. در ساعتی که تماس فعالی نیست، کانال‌های DAHDI را دوباره راه‌اندازی کنید:

asterisk -rx "dahdi restart"
# then watch an incoming call
asterisk -rvvv

یک تماس آزمایشی بگیرید و در کنسول ببینید شمارهٔ تماس‌گیرنده در خط شروع تماس ثبت می‌شود یا نه. دستور dahdi show channel 1 هم مقادیر Caller ID کانال را نشان می‌دهد. آخر کار گزارش تماس‌ها (CDR) را بررسی کنید تا مطمئن شوید شماره کامل ثبت شده است.

هشداردستور dahdi restart همهٔ تماس‌های جاری روی خطوط آنالوگ را قطع می‌کند.

جدول عیب‌یابی سریع

نشانهعلت محتملراه‌حل
هیچ شماره‌ای ثبت نمی‌شودcidsignalling یا cidstart با خط هم‌خوان نیستخط را ضبط کنید و حالت درست را از جدول گام ۵ بردارید
تماس دیر به IVR می‌رسدcidstart=ring در حالی که شماره پیش از زنگ می‌آید (یا برعکس)cidstart را با زمان واقعی ارسال هم‌خوان کنید
رقم‌ها جا می‌افتندسطح سیگنال DTMF پایین یا نویز خطمقدار dtmfcidlevel و rxgain را با احتیاط تغییر دهید؛ کابل و اتصال خط را بررسی کنید
FSK با bell خوانده نمی‌شودخط از استاندارد V.23 استفاده می‌کندcidsignalling=v23 را امتحان کنید
شماره بدون صفر اول ثبت می‌شودمخابرات شماره را بدون پیشوند می‌فرستددر Dialplan یا مسیر ورودی پیشوند را اضافه کنید، نه در تنظیم DAHDI
فقط بعضی خطوط مشکل دارندخطوط از مراکز مخابراتی متفاوت آمده‌اندهر خط را جدا ضبط کنید و برای هر گروه کانال تنظیم جدا بنویسید

راه‌حل ریشه‌ای: خداحافظی با سیگنالینگ آنالوگ

اگر تعداد خطوط زیاد است یا مشکل کالر آیدی مدام تکرار می‌شود، مهاجرت از خط آنالوگ به سیپ فون یا سیپ ترانک مخابرات را در نظر بگیرید. در این خطوط شماره داخل پیام SIP می‌آید، به کارت FXO نیازی نیست و مشکلاتی مثل نویز، سطح سیگنال و زمان‌بندی زنگ از بین می‌رود. برای مراکز تماسی که به IVR و گزارش دقیق تماس‌ها وابسته‌اند، این تغییر معمولاً ارزش هزینه‌اش را دارد.

پرسش‌های متداول

چرا کالر آیدی در استریسک نمایش داده نمی‌شود؟

در خطوط آنالوگ معمولاً به این دلیل که نوع سیگنالینگ (DTMF یا FSK) یا زمان ارسال شماره (پیش یا پس از زنگ) با تنظیم cidsignalling و cidstart در chan_dahdi.conf هم‌خوان نیست.

تفاوت کالر آیدی DTMF و FSK چیست؟

در DTMF هر رقم با یک بوق جداگانه، مثل دکمه‌های تلفن، فرستاده می‌شود. در FSK اطلاعات به‌صورت دیجیتال و در یک بلوک پیوسته شبیه صدای مودم ارسال می‌شود و می‌تواند تاریخ و ساعت را هم داشته باشد.

cidstart=ring و cidstart=dtmf چه فرقی دارند؟

با ring، مرکز تلفن بعد از زنگ اول منتظر کالر آیدی می‌ماند. با dtmf، از پیش از زنگ اول به دنبال سیگنال کالر آیدی می‌گردد. انتخاب نادرست باعث از دست رفتن شماره یا تأخیر در پاسخ‌گویی می‌شود.

چرا با فعال بودن کالر آیدی، IVR دیرتر جواب می‌دهد؟

وقتی cidstart=ring است، مرکز تلفن باید بعد از زنگ اول صبر کند تا شماره برسد و معمولاً پس از زنگ دوم پاسخ می‌دهد. اگر مخابرات شماره را پیش از زنگ می‌فرستد، با cidstart=dtmf این تأخیر کم می‌شود.

آیا این تنظیمات برای Issabel و FreePBX هم کاربرد دارد؟

بله. هر دو بر پایهٔ استریسک و درایور DAHDI کار می‌کنند و همین پارامترها را دارند؛ فقط محل قرار گرفتن تعریف کانال‌ها یا ماژول مدیریت آن‌ها ممکن است متفاوت باشد.

با سیپ ترانک هم مشکل کالر آیدی پیش می‌آید؟

مشکل سیگنالینگ صوتی پیش نمی‌آید، چون شماره داخل پیام SIP است. ممکن است فقط قالب شماره (مثلاً با یا بدون صفر اول) نیاز به اصلاح در مسیر ورودی داشته باشد.

زنبیل خرید